Fjalor i Termave të Metrologjisë

Instrument matës – Çdo pajisje ose sistem që kryen funksione matëse.

Metrologji – Shkenca e matjeve.

Metrologji shkencore – Pjesa e metrologjisë që merret me realizimin, zhvillimin dhe mirëmbajtjen e etaloneve kombëtare të matjeve.

Metrologji industriale – Pjesa e metrologjisë që realizon krahasimin dhe saktësinë e rezultateve të matjeve në proceset industriale.

Metrologji ligjore – Pjesa e metrologjisë e rregulluar me ligj dhe dispozita të tjera, që siguron saktësinë dhe besueshmërinë e rezultateve të matjeve në fushat ku përdoren instrumente matëse ligjërisht të kontrolluara.

Matje – Seria e veprimeve që kryhen për përcaktimin e vlerës së një madhësie.

Njësi matjeje – Madhësi e përcaktuar dhe e pranuar me marrëveshje, e përdorur për të shprehur në mënyrë sasiore madhësi të tjera të së njëjtës natyrë.

Tipi i instrumentit matës – Seri instrumentesh matëse me funksion identik, të bazuara në të njëjtin parim, me të njëjtin projektim dhe të prodhuara nga i njëjti prodhues sipas të njëjtit dokumentacion teknik dhe teknologjik.

Etalon matjeje – Masë, instrument, material referues ose sistem matës i përdorur për të përcaktuar, realizuar, ruajtur ose riprodhuar një ose më shumë vlera matëse dhe për t’i transmetuar ato tek instrumente të tjera përmes krahasimit.

Etalon kombëtar i matjeve – Etalon i deklaruar nga Këshilli i Ministrave si bazë zyrtare për përcaktimin e vlerave të etaloneve të tjera të matjes në Republikën e Shqipërisë.

Etalon referues – Etalon me cilësinë më të lartë metrologjike në një organizatë ose vend të caktuar, nga i cili rrjedhin të gjitha matjet e kryera.

Ruajtja e etalonit të matjes – Të gjitha veprimet e nevojshme për të ruajtur karakteristikat metrologjike të etalonit brenda kufijve të përcaktuar.

Material referues – Material homogjen dhe i qëndrueshëm, i përdorur për kalibrim, përcaktimin e vlerës së materialeve të tjera ose sigurimin e cilësisë.

Material referues i certifikuar – Material referues i shoqëruar me dokumentacion zyrtar nga organizma autoritarë, me vlera të certifikuara, pasiguri dhe gjurmueshmëri të përcaktuar.

Gjurmueshmëri – Cilësia e rezultatit të matjes ose e vlerës së etalonit, e arritur përmes një zinxhiri krahasimesh me etalone kombëtare ose ndërkombëtare, me pasiguri dhe besueshmëri të përcaktuar.

Kalibrim – Tërësia e veprimeve që përcaktojnë marrëdhënien ndërmjet vlerave të treguara nga një instrument matës dhe vlerave të njohura referuese, në kushte të caktuara.

Verifikim – Konfirmimi, përmes ekzaminimit dhe evidentimit, se janë përmbushur kërkesat specifike tekniko-metrologjike.

Verifikim i rregullt i instrumentit matës – Verifikim periodik i kryer sipas rregullave dhe afateve të përcaktuara.

Verifikim jashtë radhe i instrumentit matës – Verifikim i kryer pas riparimit, eliminimit të defekteve ose jashtë periudhës së zakonshme të verifikimit.

Autorizim – Dhënia e së drejtës subjekteve publike ose private për të kryer shërbime të metrologjisë ligjore në Republikën e Shqipërisë.

Certifikim – Veprimtari përmes së cilës një palë e tretë dhe e pavarur vërteton zyrtarisht që një produkt, proces ose shërbim është në përputhje me kërkesat e përcaktuara.

Parapaketim – Kombinimi i një produkti me paketimin individual, ku sasia e produktit përcaktohet paraprakisht dhe nuk mund të ndryshohet pa hapur ose modifikuar paketimin.

Shishe si enë matëse – Kontejner prej qelqi ose materiali tjetër të përshtatshëm, i projektuar për magazinim, transport ose shpërndarje të lëngjeve dhe që plotëson kërkesat metrologjike për përdorim si enë matëse.

Inspektim – Shqyrtimi i një produkti, shërbimi, procesi ose sistemi matës për të verifikuar përputhjen me kërkesat specifike ose standardet e përgjithshme.

Matje zyrtare – Matje e kryer nga Drejtoria e Përgjithshme e Metrologjisë ose nga një subjekt i autorizuar, e përdorur si evidencë zyrtare në procedura administrative ose gjyqësore.

Miratim i tipit të instrumenteve matëse – Pranimi i instrumenteve matëse për verifikim fillestar dhe autorizimi për hedhjen e tyre në treg ose vënien në shërbim.

Verifikim fillestar i instrumenteve matëse – Kontrolli i instrumenteve të reja ose të riparuara për të vërtetuar përputhjen me tipin e miratuar.

Lejim për hedhje në treg ose vënie në shërbim – Leje e lëshuar nga Drejtoria e Përgjithshme e Metrologjisë për hedhjen në treg ose përdorimin e instrumenteve matëse ligjërisht të kontrolluara që nuk kanë shenjën e verifikimit fillestar.